Steampunk

sen-o-wolnym-swiecie
sen-o-wolnym-swiecie

Steampunk to obok Cyberpunku klasyka fantastyki naukowej. Jak jednak pisałem w tekście o ewolucji cyberpunku, nurt ten stawia przed pisarzami i scenarzystami szereg wytycznych, bez których opowiadanie, książka lub film nie mogą zostać wrzucone do cyberpunkowej szufladki.

Kolejni autorzy, zauważywszy względne wyczerpanie tematu (najprawdopodobniej bali się zarzutu, że tylko kopiują poprzedników), zmienili tematykę i czasy, w których osadzali kolejne powieści. Zrezygnowali z tworzenia wtórnych wizji cybernetycznych społeczeństw na rzecz kreowania alternatywnej historii Ziemi. Historii, w której króluje para.

steampunk

Steampunk a nisza na rynku

 
Silnik parowy, najbardziej soczysty owoc rewolucji technologicznej, wedle autorów steampunkowych przypowieści był ostatnim tak dużym odkryciem. Od tamtej pory konstruktorzy skupili się na wytwarzaniu gadżetów, działających w oparciu o przekładnie i zębatki.

Steampunk

Zakłada, że ludzkość nigdy nie odkryła, w jaki sposób władać energią elektryczną. Rozwój techniki skierował się nie ku elektryczności promowanej w 20 tysiącach mil podwodnej żeglugi, a w stronę tak uwielbianej przez Marka Hoddera pary.

Steampunkowe historie najczęściej osadza się w dziewiętnastowiecznej wiktoriańskiej Anglii. Dla dzisiejszych czytelników i autorów parowe wynalazki nie są jednak wystarczająco zajmujące. Pojawiły się nowe odłamy steampunku, w których łączy się wątki technologiczne z magią.

Steampunk w opowiadaniach i książkach

 
Oczywiście tak, jak w przypadku cyberpunku, tak i w steampunku centralną pozycję zajmuje technologia. Jednym z najbardziej znanych tytułów jest Maszyna różnicowa Williamia Gibsona. Mimo niezaprzeczalnego steampunkowego charakteru tej historii, widzę w niej zwiastun przyszłych odkryć.

W czołowej trójce sztandarowych powieści steampunkowych umieściłbym także Dworzec Perdido Chiny Mieville’a. Warto wskazać na kunszt, z jakim Brytyjczyk przedstawił Nowe Corbuzon – dystopijne, industrialne miasto-państwo.

Filmy a steampunk

 
Jeśli chodzi o filmy w jakiś sposób odnoszące się do omawianej konwencji, muszę wskazać na animację 9, Ligę niezwykłych dżentelmenów i ekranizację mangi Hiromu Arakawy, Fullmetal Alchemist. Są ludzie, którzy za klasykę uważają W 80 dni dookoła świata, jednakże moim zdaniem przygody Fileasa Fogga są nie tyle odłamem cyberpunku, co książką przygodową. W pewnym stopniu bliżej jej nawet do literatury Kerouaca, niż Gibsona.

Prym w tworzeniu cyberpunkowych i steampunkowych opowiastek wiodą Azjaci. Ich komiksy i filmy animowane przeznaczone są często dla dorosłego widza. Nie wiąże się to z przesadną nagością czy przemocą, ale jest ściśle powiązane z poruszaniem istotnych problemów. Scenarzyści niejednokrotnie odnoszą się do konfliktu, jaki pojawia się na linii ludzkość – technika. Warto wskazać na Ruchomy Zamek Hauru, Steamboy’a czy Last Exile.

steampunk w filmach

Steampunk w modzie

 
Internet przesycony jest fotografiami kobiet w strojach stylizowanych na wiktoriańskie. Mężczyźni mogą dopasować poszczególne części garderoby, tak, by odpowiadały ogólnie przyjętemu kanonowi. W głównej mierze chodzi o to, ażeby wzbogacić strój poprzez dobranie właściwych dodatków (cylindry, gorsety, gogle, zegarki na dewizce).

Powstał także nurt w muzyce, który można określić mianem steampunku. Grupy takie, oprócz podejmowania tematów powiązanych w większym, bądź w mniejszym stopniu z książkami oraz przywdziewaniu odpowiednich strojów, używają charakterystycznych instrumentów. Są to specjalnie zaprojektowane skrzypce (must have dla steampunkowego bandu) czy banjo, trzymane przez jednego z muzyków grupy Abney Park.

Steampunk dla mnie

 
Dla mnie steampunk to jeden z ulubionych gatunków. Mam kilka książek i filmów związanych z tym nurtem. Co więcej steampunk nieco łączy mi się z wiktoriańskim klimatem jednej z moich ulubionych serii ksiażkowych. Mowa oczywiście o Sherloku Holmesie. Wolę nawet produkcje filmowe w klimacie steampunkowym, aniżeli te nowe wersje filmów idące bardziej w cyberpunk.

Steampunk jest dla mnie tak inspirujący, że tworzona przeze mnie historia nieco wpisuje się w ramy tego nurtu. Czytałem kilka powieści steampunkowych i pomimo czasem naiwnych założeń, uwielbiam ich klimat. Neowiktorianizm będący podstawą steampunkowych historii to jeden z moich ulubionych nurtów w sztuce.

Scroll Up